Eleştirel Okuryazarlık Araştırma Programı

Eleştirel Okuryazarlık
Araştırma Programı

Program Yürütücüsü
Aslı Güneş

Eleştirel okuryazarlık, okumayı yalnızca metni çözmek ya da anlamakla sınırlamaz; metnin nasıl kurulduğunu, hangi tarihsel, toplumsal ve ideolojik koşullarda üretildiğini, neyi görünür kılıp neyi dışarıda bıraktığını sorgulayan bir okuma pratiği önerir.

Bu yaklaşımda okur, metnin pasif alıcısı değil; onunla ilişki kuran, ona soru soran, metnin sunduğu anlam kadar, sessizliklerini ve boşluklarını da dikkate alan etkin bir özne olarak konumlanır.

Bu çalışmalar kapsamında;

anlatı biçimleri,
dil ve üslup tercihleri,
anlatıcı konumları,
tarihsel ve toplumsal bağlamlar,
güç ilişkileri ve temsil biçimleri

birlikte ele alınır. Amaç, okurun yalnızca edebi metinler karşısında değil, gündelik hayatta karşılaştığı her tür söylem karşısında da daha dikkatli, daha bilinçli ve daha sorgulayıcı bir okuma pratiği geliştirmesidir.

Eleştirel okuryazarlık, metni yüceltmez ya da geçersizleştirmez; onu tarihsel ve politik güç ilişkileri içinde okur. Kapalı ve evrensel yorumlar yerine, metnin ideolojik konumunu, temsil sınırlarını ve susturduğu alanları açığa çıkaran çoğul okuma biçimlerini esas alır.