Eleştirel Hayvan Çalışmaları Araştırma Programı

Eleştirel Hayvan Çalışmaları
Araştırma Programı

Program Yürütücüsü
Mine Yıldırım

Mine Yıldırım yürütücülüğündeki Eleştirel Hayvan Çalışmaları Programı, insan–hayvan ilişkilerini yalnızca etik ya da felsefi bir tartışma alanı olarak değil, türlerarası toplumsal adalet ve siyasal mücadele sahası olarak ele alır. Program, insan-merkezci bakış açılarını ve hayvanları “kaynak”, “mülk” ya da “altyapı unsuru”na indirgeyen egemen kent ve kapitalizm rejimlerini sorgular; hayvanların sistematik ve kurumsal sömürüsüne karşı açık bir eleştirel pozisyon alır.

CAS çerçevesi içinde program, insan-dışı hayvanları yalnızca “tür temsilcileri” olarak değil, özne, fail ve toplumsal aktörler olarak kavramsallaştırır. Türcülüğü (speciesism) bireysel bir önyargıdan ziyade, sömürü ve dışlamayı sürdüren kurumsallaşmış bir ideoloji ve tahakküm düzeni olarak okur. Iris Marion Young’un sömürü, marjinalleştirme, güçsüzleştirme, kültürel emperyalizm ve şiddet biçimlerine dair analizi, hem insanlar hem de insan-dışı hayvanlar üzerindeki çoklu baskı rejimlerini anlamak için temel referans noktalarından biridir. Feminist, ekofeminist ve kesişimsel yaklaşımlar programın teorik omurgasını güçlendirir.

Arşiv Araştırması ve Hayvan Arşivleri

Programın ayırt edici bileşenlerinden biri, arşiv araştırması ve “hayvan arşivleri”nin oluşturulmasıdır.

Resmî ve gayriresmî kayıtlar; belediye tutanakları, veterinerlik ve barınak belgeleri, mevzuat, basın arşivleri, fotoğraf ve haritalar, kişisel arşivler, saha notları, ses kayıtları ve görsel-işitsel materyaller bir araya getirilerek, hayvanların tarihsel ve mekânsal deneyimleri izlenebilir kılınır.

Bu doğrultuda program:

İnsan merkezli arşiv mantığının görünmez kıldığı hayvan deneyimlerini ortaya çıkarmayı,
“Hayvan arşivleri” ve karşı-arşivler kurarak şiddet, bakım, ihmal ve direniş kayıtlarını belgeleme yollarını geliştirmeyi,
Arşivcilik, hafıza siyaseti ve türlerarası adalet arasında yeni kavşaklar açmayı
amaçlar.

Kent Hayvanları ve Çoktürlü Kentsel Alan

Program belirgin bir kent hayvanı odağı taşır. Özellikle sokak köpekleri, kediler, mandalar ve diğer liminal/kentsel türler üzerinden:

Kentsel dönüşüm ve mekânsal yeniden düzenlemeler,
Afet rejimleri, barınak politikaları ve toplu itlaf/bakım rejimleri,
Güvenlik, hijyen, risk ve “tehlike” söylemleri,
Gündelik bakım pratikleri, gönüllü ağları ve topluluk temelli ilişkiler

eleştirel biçimde incelenir. Kent, yalnızca insanlar için tasarlanmış bir mekân değil, çoktürlü bir habitat, müzakere ve çatışma alanı olarak kavranır.

Bu çerçevede program, eleştirel hayvan çalışmaları ile kentsel çalışmalar, hukuk, siyaset bilimi, çevre ve afet çalışmaları, görsel-kültürel analiz ve medya çalışmaları arasında disiplinlerarası ve aşan-disiplinli bir hat kurar.

Müdahil ve Dönüştürücü Bir Teorik ve Pratik Çerçeve

Program, yalnızca kavramsal tartışma yürütmekle yetinmeyip, hayvanların maddi yaşam koşullarını dönüştürmeye dönük bilgi ve pratikler üretmeyi hedefler.

Bu nedenle:

Veganlık ve türlerarası bakım etiği, kişisel bir “yaşam tarzı seçimi” olarak değil, adalet talebi ve siyasal bir jest olarak konumlandırılır.
Hukuki mücadeleler, taban örgütlenmeleri, kampanyalar, sokak çalışmaları, sergiler, radyo/podcast projeleri ve dijital anlatılar programın temel araçları arasında yer alır.
Akademik üretim ile aktivist pratikler ve kamusal söz, birbirini besleyen ve dönüştüren alanlar olarak düşünülür.

Kimler İçin?

Mine Yıldırım’ın Eleştirel Hayvan Çalışmaları programı;

Kent ve hayvan ilişkilerini eleştirel bir çerçevede düşünmek isteyen,
Türlerarası adalet, arşiv ve hafıza siyaseti, kentsel şiddet ve bakım rejimleri üzerine çalışan,
Arşivcilik, saha araştırması, görsel-işitsel anlatı ve kamusal etkinlikler üzerinden üretim yapmak isteyen araştırmacılar, öğrenciler, sanatçılar, hukukçular, aktivistler ve meraklılar için teorik olduğu kadar pratik imkânlar da sunan bir zemin oluşturur.

Bu program, hayvanları tarihin ve kentin kenarındaki figürler olmaktan çıkararak, hak, hafıza ve gelecek tartışmalarının merkezine yerleştiren bir çerçeve geliştirmeyi amaçlar.